De markt oogt rustig. Dat betekent niet dat het risico kleiner is.

De energiemarkt lijkt rustig. Maar achter een stabiele prijs kan nog altijd veel onzekerheid schuilgaan.

“De markt is weer rustig.” Ik hoor die opmerking de laatste weken steeds vaker. Alsof een stabiele prijs automatisch betekent dat ook het risico kleiner is. Dat is misschien wel de grootste misvatting die ik op dit moment in de energiemarkt zie. Een energieprijs vertelt je wat de markt vandaag doet. Niet waarom hij dat doet. En al helemaal niet welk risico er achter die prijs schuilgaat.

Neem de situatie van dit moment. De prijzen ogen stabiel en dat geeft rust, maar onder die ogenschijnlijke rust speelt er veel. De spanningen rond de Straat van Hormuz zorgen opnieuw voor onzekerheid over de aanvoer van LNG uit Qatar. De Europese gasopslagen lopen nog altijd achter op het niveau dat je in deze periode zou willen zien. Noorwegen voert onderhoud uit aan belangrijke productie-installaties, en de hittegolven zorgen voor een hogere vraag naar elektriciteit in Europa. Geen van die ontwikkelingen betekent automatisch dat de prijzen gaan stijgen. Maar samen maken ze de markt wél kwetsbaarder. En precies die kwetsbaarheid zie je niet terug wanneer je alleen naar de prijs kijkt.

Meer dan alleen de prijs

Daar gaat het naar mijn mening vaak mis. Ik zie ondernemers regelmatig beslissingen nemen op basis van de prijs van vandaag. Dat is begrijpelijk, want die prijs is het meest zichtbare onderdeel van de energiemarkt. Maar een energiecontract vertelt nooit het hele verhaal. Je ziet wat je vandaag betaalt. Je ziet niet hoe die prijs tot stand is gekomen, welke risico’s daarin al zijn verwerkt, en welke risico’s zich nog kunnen ontwikkelen. Dat is geen verwijt aan ondernemers. Sterker nog, ik vind dat de energiewereld ondernemers hierin tekortdoet. Want transparantie betekent voor mij niet dat alle voorwaarden op papier staan. Transparantie betekent dat een ondernemer begrijpt welke risico’s hij accepteert wanneer hij een beslissing neemt.

De echte keuzes worden eerder gemaakt

Laat ik ook helder zijn. Ik heb niets tegen een energieleverancier die winst maakt, dat hoort bij ondernemen. Waar ik wel moeite mee heb, is dat een ondernemer meestal alleen de voorkant van de markt ziet: het contract, de voorwaarden en de prijs. Het contract is de uitkomst. De echte keuzes worden daarvoor al gemaakt. Daar wordt bepaald hoeveel risico wordt genomen. Daar wordt bepaald hoeveel zekerheid wordt ingekocht. En daar wordt uiteindelijk ook bepaald hoe kwetsbaar een positie is. Als je dat deel van het verhaal niet kent, kun je onmogelijk beoordelen wat je eigenlijk koopt.

Begrijpen is belangrijker dan voorspellen

Daarom geloof ik niet in voorspellen. Ik geloof in begrijpen. Niemand weet waar de energieprijs over drie maanden staat, en wie beweert dat wel te weten, overschat zichzelf.

Waar je wél invloed op hebt, is de manier waarop je met die onzekerheid omgaat. Een goede inkoopstrategie probeert de markt niet perfect te timen. Ze zorgt ervoor dat één onverwachte beweging in de markt niet direct grote financiële gevolgen heeft. Dat vraagt discipline, geen geluk.

Juist rust maakt de markt gevaarlijk

En misschien is dat wel mijn belangrijkste punt: juist wanneer de markt rustig lijkt, worden de grootste fouten gemaakt. Wanneer prijzen hard bewegen, is iedereen alert. Maar zodra de markt stabiliseert, ontstaat het gevoel dat er niets kan gebeuren. Beslissingen worden uitgesteld en risico’s worden onderschat. En wanneer de markt vervolgens toch beweegt, zijn veel ondernemers verrast. Niet omdat niemand het had kunnen zien. Maar omdat bijna niemand nog keek.

Mijn conclusie

De markt oogt vandaag misschien rustig, en dat kan morgen nog steeds zo zijn. Maar laat die rust nooit de reden zijn om te denken dat het risico is verdwenen. Kijk daarom niet alleen naar de prijs. Kijk naar de factoren die die prijs bepalen. Want uiteindelijk koop je geen energieprijs. Je kiest voor een risico. En een risico kun je pas bewust accepteren wanneer je begrijpt waar het vandaan komt. Dit was het waárom: waarom rust en risico niet hetzelfde zijn. Wil je ook het hóe – hoe een leverancier jouw energie inkoopt, en waar dat risico dan terechtkomt? Dat lees je in deel 2.

Jacob Gijsbertsen

Eigenaar

Inzicht in een energiemarkt die meer is dan alleen de prijs

Jacob is eigenaar van Netwerk Nederland. Vanuit zijn visie dat ondernemers recht hebben op transparantie en begrijpelijk advies, volgt hij dagelijks de ontwikkelingen op de energie- en gasmarkt. In zijn blogs deelt hij zijn visie op de markt, de risico's achter energieprijzen en de factoren die zakelijke energie beïnvloeden. Zo helpt hij ondernemers om verder te kijken dan de prijs van vandaag en keuzes te maken op basis van inzicht, niet op basis van aannames.