Niet alles wat rendabel is, is uitvoerbaar

De Miljoenennota 2027 noemt netcongestie als een van de knelpunten die private investeringen belemmeren. In de begroting van Economische Zaken staat toegang tot het energienet tussen de randvoorwaarden die op orde moeten zijn om investeringen mogelijk te maken.

Daarmee komt een aanname bloot te liggen die in veel businesscases nauwelijks zichtbaar is.

We zijn gewend een investering door te rekenen vanuit kosten en opbrengsten.

Wat kost een nieuwe productielijn, wat levert elektrificatie op en welk rendement hoort daarbij? Zolang energie beschikbaar is, past die netjes in dat model. Een hogere elektriciteitsprijs verandert de uitkomst, maar kan worden doorgerekend.

Netcapaciteit gedraagt zich anders. Die kan niet alleen de prijs van een aanname veranderen, maar ook de vraag of die aanname überhaupt klopt.

Een productiebedrijf kan bijvoorbeeld besluiten dat over achttien maanden een nieuwe productielijn moet draaien. De investering kan zijn doorgerekend, de financiering kan passen en het verwachte rendement kan aantrekkelijk zijn. Maar als die nieuwe lijn een grotere vermogensvraag veroorzaakt, moet ook duidelijk zijn onder welke voorwaarden die energie over achttien maanden beschikbaar kan zijn.

Alternatieven kunnen de investering alsnog uitvoerbaar maken.

Maar ook dan hoort die uitvoerbaarheid in de businesscase zelf thuis, niet in de uitvoering nadat het investeringsbesluit al is genomen.

Dat is wezenlijk anders dan een hogere energierekening. Een prijs kun je opnieuw doorrekenen. Als een noodzakelijke randvoorwaarde niet beschikbaar is zoals verondersteld, moet mogelijk het ontwerp, de planning of zelfs het investeringsbesluit veranderen.

Een businesscase kan financieel dus volledig kloppen en toch onvolledig zijn. Niet omdat de spreadsheet fout rekent, maar omdat hij iets als gegeven behandelt dat eerst vastgesteld moet worden.

Jacob Gijsbertsen

Eigenaar

Inzicht in een stroommarkt die steeds meer om timing draait

Jacob is eigenaar van Netwerk Nederland. Vanuit zijn visie dat ondernemers recht hebben op transparantie en begrijpelijk advies, volgt hij dagelijks de ontwikkelingen op de energie- en stroommarkt. In zijn blogs legt hij uit hoe duurzame opwek, prijsverschillen en het tijdstip van verbruik de energiekosten beïnvloeden. Zo helpt hij ondernemers om slimmer met hun stroomverbruik om te gaan en keuzes te maken op basis van inzicht.