Het stroomnet heeft jouw flexibiliteit nodig. Maar wat is die jou waard?

Het stroomnet heeft jouw flexibiliteit nodig. Maar wat is die jou waard?

Netbeheerders zoeken bedrijven die bereid zijn hun stroomgebruik tijdelijk aan te passen. Daar staat een vergoeding tegenover. Voor een ondernemer klinkt dat interessant. Je ontvangt geld voor ruimte die je misschien toch al hebt.

Maar wat kost het om die ruimte beschikbaar te stellen?

Een productiebedrijf kan een machine later laten draaien, maar moet de gemiste productie misschien inhalen. Een koelbedrijf kan installaties tijdelijk terugschakelen, zolang de temperatuur binnen de vereiste grenzen blijft. En een distributiecentrum kan het laden van elektrische vrachtwagens verschuiven, maar die vrachtwagens moeten de volgende ochtend wel vertrekken.

Wat voor het stroomnet een eenvoudige aanpassing lijkt, kan binnen een onderneming gevolgen hebben voor personeel, planning en afspraken met klanten.

Een nieuwe manier om flexibiliteit aan te bieden

Op 13 oktober lanceerden de Nederlandse netbeheerders GOPACS Auctions. Via dit platform maken zij zichtbaar waar, wanneer en hoeveel flexibel elektriciteitsvermogen ze nodig hebben. Bedrijven kunnen daarop bieden, rechtstreeks of via een gespecialiseerde tussenpartij, een Congestion Service Provider (CSP). Of deelname mogelijk is, hangt af van de voorwaarden van de uitvraag. Bij de lancering stonden 81 aanvragen open, samen goed voor 496 megawatt aan gevraagd flexibel vermogen.

Het principe bestaat al langer. Netbeheerders maken al afspraken met bedrijven over het tijdelijk aanpassen van hun stroomgebruik. Het verschil is dat ondernemers nu op één centrale plek kunnen zien waar die behoefte bestaat en onder welke voorwaarden zij mogelijk kunnen deelnemen.

Die openheid helpt bedrijven om gerichter te beoordelen waar hun flexibiliteit gevraagd wordt. Maar de beschikbaarheid van een veiling zegt nog niets over de vraag of deelname financieel verstandig is.

De vergoeding is niet hetzelfde als de opbrengst

Een fictief voorbeeld: twee bedrijven kunnen allebei 500 kilowatt aan flexibel vermogen aanbieden. Ze ontvangen ieder een vergoeding van €1.000 voor een afgesproken inzet. Bij het eerste bedrijf kan een installatie zonder noemenswaardige gevolgen tijdelijk worden teruggeschakeld. De extra kosten bedragen €100. Er blijft €900 over.

Bij het tweede bedrijf moet de productie later worden ingehaald. Dat vraagt extra personeel en een aanvullende productieronde. De extra kosten bedragen €1.300. Ondanks dezelfde vergoeding kost deelname dit bedrijf €300.

Beide bedrijven leveren precies dezelfde hoeveelheid flexibiliteit. Toch is het resultaat totaal verschillend. Daarom begint een verstandig bod niet bij de vraag wat de netbeheerder bereid is te betalen. Het begint bij de vraag wat het jouw bedrijf kost om die afspraak na te komen.

Soms zijn die kosten laag. Een batterij kan mogelijk worden ingezet zonder de dagelijkse bedrijfsvoering te verstoren. Een laadproces kan misschien eenvoudig worden verschoven. Maar bij andere bedrijven grijpt dezelfde aanpassing rechtstreeks in op de productie.

Ruimte hebben is nog niet hetzelfde als ruimte kunnen garanderen

Er zit een belangrijk verschil tussen stroomgebruik kunnen aanpassen en beloven dat je dat op afgesproken momenten zult doen.

Wanneer een bod via GOPACS Auctions wordt geselecteerd, leggen het bedrijf en de netbeheerder hun afspraken vast in een capaciteitssturingscontract. Daarin staat hoeveel vermogen beschikbaar wordt gesteld, wanneer de netbeheerder daarop een beroep kan doen en welke vergoeding daartegenover staat.

Dat klinkt overzichtelijk, totdat de omstandigheden veranderen.

Wat gebeurt er als een installatie onverwacht uitvalt? Als een belangrijke klant een spoedbestelling plaatst? Of als dezelfde batterij al voor een ander doel nodig is? Een contract brengt verplichtingen mee. Wanneer afgesproken flexibiliteit niet wordt geleverd, kunnen daar financiële gevolgen aan verbonden zijn. Welke gevolgen dat precies zijn, hangt af van de gemaakte afspraken.

En wie via een CSP deelneemt, moet ook begrijpen welke werkzaamheden en verantwoordelijkheden die partij overneemt, wat daarvoor wordt betaald en welke verplichtingen bij de onderneming zelf blijven liggen.

De vraag is dus niet alleen of je flexibel kúnt zijn. De vraag is of je die flexibiliteit betrouwbaar kunt leveren, zonder dat je eigen bedrijfsvoering daardoor onaanvaardbare risico's loopt.

Wie overziet het hele plaatje?

In veel bedrijven wordt energie nog vooral beoordeeld aan de hand van het verbruik en de kosten. De technische mogelijkheden zijn bekend bij de mensen die de installaties beheren. Productie en planning weten wanneer machines nodig zijn. Finance beoordeelt de financiële gevolgen en inkoop kijkt naar de contractvoorwaarden.

Maar wie brengt die informatie bij elkaar voordat er een bod wordt uitgebracht?

Bij bedrijven met meerdere vestigingen wordt dat nog belangrijker. Een locatie kan misschien zonder problemen haar stroomgebruik aanpassen, terwijl een andere vestiging daar nauwelijks ruimte voor heeft. Ook de bestaande contracten, de beschikbare capaciteit en de waarde van flexibiliteit kunnen per locatie verschillen.

Een concern kan dus niet zomaar één aanpak voor al zijn vestigingen gebruiken.

Om te bepalen of deelname interessant is, moet je weten wanneer stroom wordt gebruikt, welke processen kunnen worden aangepast, wat dat werkelijk kost en welke verplichtingen je kunt nakomen.

Flexibiliteit heeft waarde. Zorg dat je weet voor wie.

Het Nederlandse stroomnet heeft bedrijven nodig die bereid zijn hun stroomgebruik aan te passen. GOPACS Auctions maakt die behoefte zichtbaarder en biedt ondernemers de mogelijkheid om daar een vergoeding voor te ontvangen.

Dat kan voor beide partijen aantrekkelijk zijn. Maar de belangen van het stroomnet en die van een onderneming zijn niet automatisch hetzelfde.

Bij Netwerk Nederland kijken we daarom verder dan de mogelijke vergoeding. We onderzoeken hoeveel ruimte een onderneming werkelijk heeft, wat het kost om die ruimte beschikbaar te stellen en welke gevolgen de afspraken kunnen hebben voor de bedrijfsvoering.

Overweeg je flexibiliteit aan te bieden? Laat ons eerst meekijken naar wat je werkelijk kunt leveren en wat dat voor jouw onderneming betekent.

Want de vraag is niet alleen hoeveel jouw flexibiliteit de netbeheerder waard is.

De vraag is wat die flexibiliteit jouw onderneming waard is.

Als Specialist Verduurzaming & Wetgeving bij Netwerk Nederland zoek ik die duidelijkheid wél. Ik verdiep me in complexe vraagstukken, wil begrijpen hoe iets écht werkt en kijk verder dan de eerste conclusie. Wat verandert er? Waar zitten de uitzonderingen? Welke ontwikkelingen raken elkaar? En vooral: welke zakelijke consequenties heeft dat voor een onderneming?